MS-DOS İşletim Sistemi

Dos nedir?

Bilgisayarlar elektronik parçalardan (anakart, ekran kartı, işlemci vs.) oluşur. Bu parçalara kart da denir. Kartlar tek başlarına bir şey ifade etmezler. Ne zamanki, bu parçalar ile kullanıcı arasındaki iletişimi kuracak programlar yazılırsa, bu elektronik parçalar anlamlanır. Yani işe yararlar. İşte bilgisayar (kartların bir biri ile iletişimi sonucu oluşan yapı) ile kullanıcı arasındaki bağı kuran programlardan biridir DOS. DOS ‘un açılımı, Disk Operating System, yani Disk İşletim Sistemi. Evet DOS bir işletim sistemidir. İşletim sistemin ise aşağıda incelemeye çalışalım

İşletim Sistemi Nedir?

Genel anlamıyla işletim sistemini, bilgisayar ile kullanıcı arasındaki bağı kuran program olduğunu söyledik. İşletim sistemleri, bilgisayarın açılışını gerçekleştirir ve kullanıcının donanımlara veya programlara komut vermesini beklerler. Tabi bu açılış sırasında birtakım işlemleri gerçekleştirirler. Mouse’u, klavyeyi, ekran kartını, ses kartını, sabit ve taşınabilir sürücüleri, fax modem ‘i ve daha ne kadar elektronik kart varsa bunları kullanımımıza sunarlar. Doğru bir şekilde tanıtılmış kartları kullanabilmek için o kartlarla birlikte verilen yazılımları kurmamız yani bilgisayar yüklememiz gerekir. Bu yazılımlar ile, karta gerekli komutları vererek yapmak istediklerimizi yaptırırız. Örneğin fax modemimiz ile internete bağlanabilir, başkalarına fax çekebiliriz. Piyasada değişik işletim sistemleri mevcut. Her sistemin kendine göre artı ve eksi özellikleri vardır. Bunlara burada değinmeyeceğiz. Şu anada kullanılan işletim sistemlerine Windows, Linux, OS/2, DOS, UNIX örnek verilebilir. Bunlardan en yaygın kullanılanı Windows’tur. Ama iyi bir Windows kullanıcısının DOS u mutlaka bilmesi gerekir. En azından temel komutlarını bilmelidir.

DOS’un Gelişimi

Bilgisayarlar 1980 li yılların başında bir birlerine daha çok benziyorlardı. IBM PC, bilgisayar üreten firmalar için standart oluşturunca, PC denince akla IBM uyumlu bilgisayarlar geliyordu. Apple firması ise 1984 yılında ürettiği Macintosh ile bilgisayar piyasasında yer aldı. O dönemde IBM bilgisayar üreticilerinin kendi bilgisayarını kopyalamalarına yani benzer bilgisayar üretmelerine izin vermişti. Aynı lisansı Apple de vermişti. Ancak kısa bir zaman sonra verdiği bu lisansı iptal etti. Bu yüzden de IBM uyumlu bilgisayarlar hızla gelişirken, Macintosh bu gelişimin arkasında kaldı. Fakat piyasadan silinmedi. Machintoshlar özellikle eğitim alanında daha çok kullanılmakta. PC denince akla IBM uyumlu makineler geliyor. Fakat günümüzde Macintosh ile IBM uyumlu PC ler arasındaki fark giderek kapanmaktadır. IBM 1981 yılında ürettiği ilk kişisel bilgisayarı DOS işletim sistemi ile sattı. Yazılımlar adları ile birlikte bir de versiyon numaraları ile piyasaya sunulurlar. Bundan sonra yazılımları versiyon numaraları ile adlandıracağız. Piyasaya sunulan ilk DOS 1.0 idi. Programcılar zamanla bu yazılımları geliştirirler. Bu gelişmiş yeni yazılımların sadece versiyon numarasını değiştirerek piyasaya sunarlar. DOS 1.1 20 tane komut içermektedir. 1982 yılında DOS’un ikinci versiyonu olan DOS 1.1 piyasaya sürüldü. Ardından DOS 2.0 piyasaya sürüldü. Bu sürümde, var olan komutlara ek olarak 27 tane daha komut eklendi. Bu yeni komutlar daha çok dizin komutları idi. Daha sonra sırasıyla DOS 3.0, 4.0, 5.0, 6.0 ve son olarak 6.22 piyasaya sunuldu. Tabi bu temel versiyonlar arasında, örneğin 3.0 ile 4.0 arasında 3.1, 3.2 ve 3.3 nolu versiyonlar üretildi. Fakat bunlar çok fazla değişiklik içermemekteydi.
DOS siyah bir ekranda, bir prompt yani komut istemcisi var ve girilen komuta göre işlem yapıyor. Microsoft DOS piyasada iken grafik arayüzlü bir dosya yönetim programı yani Windows 3x’i piyasaya sürdü. Hemen hatırlatalım ki Windows 3x bir işletim sistemi değildir. Çünkü kendi başına bir bilgisayara kurulamaz. DOS ile birlikte kurulur. DOS olmadan çalışmaz. Yada şöyle söyleyelim bilgisayar açılacak ve ondan sonra bu programa girilecek. Kendisi tek başına bir bilgisayarın açılışını gerçekleştiremez. Bu yüzden de işletim sistemi değildir. Microsoft 1995 yılında Windows 95′i piyasaya sürdü. Windows 95 bir devrim niteliği taşıyordu. Aynı anda birden fazla işlemi gerçekleştirebiliyordu. İşlemciyi uygulamalar arasında kendisi paylaştırıyordu. Ve bir çok Tak-Kullan denilen multimedia araçlarını sisteme tanıtmak son derece kolaydı. Daha sonda bunu değişik ara versiyonlar izledi. 1998 yılında ise Windows 98′i kullanıcılara sundu. Bunu Windows SE, Windwos ME, Windows 2000 ve en son olarak Windows XP izledi. Burada çeşitli Windows sürümleri değil. DOS komutları anlatılacaktır. Bir bilgisayarcı DOS komutlarını bilmelidir. En azından temel komutları bilmelidir.

Dosya ve Dizin Yapısı

Bilgisayar dosyalardan ve bu dosyaların içinde tutulduğu klasörlerden oluşur. Bir bürodaki dosyalar ve klasörlerle, DOS’ un dosya ve dizin yapısını kıyaslayarak daha iyi anlaşılır. Bir ofis düşünün ve bu ofiste bir dolap var. Bu dolabın içinde klasörler ve bu klasörlerin içinde de dosyalar yani evraklar. Bu örneği DOS ‘un dosya ve dizin yapısına benzetirsek, Dolap, bizim sabit diskimiz (HDD), dolap içindeki klasörler ise, HDD içindeki dizinler (klasörler) ve bu klasörler içindeki evraklarda, bizim dizinlerimiz içindeki dosyalarımızdır. Şimdi dizin ve dosya tanımlarını bir daha yaparsak; Dizin, bir takım dosyalar içeren yapıdır. Dosya ise, belirli amaçlara göre oluşturulmuş, veri içeren yapıdır.
Dosyalar çeşitli türlere ayrılır. Bunlara veri, çalıştırılabilir, komut, sistem vs. dosyaları örnek olarak verilebilir. Dosyaların türünü uzantısı belirler. Bir bakıma dosyaların uzantıları, onların soyadlarıdır. Dosyalara isim verirken aşağıdaki biçim (format) kullanılır.

dosya_adi.uzantısı
Dosya adı, 8 karakteri geçemez. İsim verirken 8 karakterden sonrasını almayacaktır. Dosyalara isim verirken, isim içinde boşluk olmamasına dikkat etmemiz gerekir. Dosya adından sonra bir nokta (.) ve bu noktadan sonra dosyanın uzantısı verilir. Dosyalara uzantı vermek zorunlu değildir. Ancak uzantıyı belirtmek, o dosyanın ne işe yaradığını anlamamızda yardımcı olur. Dosya uzantıları da üç karakteri geçmemelidir. Sonuç olarak dosyalar en fazla, 8 karakterlik isimden ve 3 karakterlik uzantıdan oluşurlar.
DOS ‘ta iç içe klasör kullanılabilir. Örneğin bir okulun öğrenci bilgilerini tutan bilgisayarda OKUL dizini içinde LISE1 içinde ŞUBE_A gibi klasörler olabilir. Klasörlere dosyalarda olduğu gibi uzantı vermeye gerek yoktur.