www.BT-tr.net

İç Komutlar

DIR

DIR komutu belki de en çok kullanılan komutlardan birisi belki de en sık kullanılanıdır. Aktif dizinin içindeki dosya ve dizinleri listeler. C sürücüsü içinde iken DIR yazıp ENTER tuşuna bastığımızda aşağıdaki gibi bir görüntü ile karşılaşırız. Tabii ki buradaki dosya ve dizinler sizin bilgisayarınızda farklı olabilir. Benim bilgisayarımdaki görüntü böyle.

Parametreleri
/P –> Eğer veriler bir sayfayı (80 satır ) aşıyor ise sayfa sayfa gösterir.
/W –> Dosya ve dizinlerin detaylarını gizleyerek sütunlar halinde gösterir.
/S –> Aktif dizini ve o dizin içindeki tüm dizinlerin içeriğini listeler.
/B –> Program isimlerini en sade şekilde gösterir.
Birden fazla parametre aynı anda kullanılabilir. Örneğin; DIR /P /S

DOS ‘un Joker Karakterleri
DOS’ ta bazı karakterlerin farklı anlamları vardır. Bunlardan * (yıldız) bir veya daha fazla karakter yerine geçer. ? (soru işareti) ise tek bir karakter yerine geçer.

DEL

Dosyaları siler. Kullanımı;

DEL dosya_adi.uzanti
Örneğin yedek.bak dosyasını silmek için DEL yedek.bak yazmamız yeterli. Joker karakterler burada da kullanılabilir. Del komutu ile klasörler silinemez. Dizinleri silmek için DELTREE komutu kullanılmalı.

UNDELETE

Silinen dosyaları geri getirmek için UNDELETE kullanılır. Kullanımı aynen DEL gibidir. Tek fark silinmiş dosyayı geri getirmesidir. Dikkat edilmesi gereken nokta, daha önceden sildiğiniz bir dosyayı getirme şansınız fazla değil. Dosyayı sildikten sonra, bilgisayarınızı hiç kapatmadıysanız veya daha bir sürü dosya silmediyseniz dosyayı geri getirmeniz mümkün. Aksi takdirde dosyanın geri gelme ihtimali azdır. Komutu kullanınca dosyanın ismindeki ilk harf yada harfler size sorulacak. Bunları doğru girmeniz, dosyanın aynı isimde geri gelmesini sağlar. Dosya geri gelmişse File successfully undelete mesajı gelir.

REN

Dosya veya dizinlerin isimlerini değiştirir. Kullanımı;

REN eski_isi yeni_isim
eski_isim değiştirilecek dosyanın ismidir. yeni_isim ise dosya veya dizine verilecek yeni isimdir. Örneğin, metin.txt dosyasının adını readme.txt olarak değiştirelim. REN metin.txt readme.txt
REN komutu ile joker karakterleri kullanılabilir. Dikkat etmeniz gereken noktalar, eski_ismin tan olarak yazılması ve vereceğiniz yeni_ismin aktif dizin içinde bulunmamasıdır. Yukarıdaki örnekte readme.txt dosyası zaten mevcutsa, dosyanın ismini değiştirme işlemi başarısızlıkla sonuçlanır.

COPY

Dosyaların kopyalanmasında kullanılır. Kullanımı

COPY Kaynak sürücü:Program_adi.uzantısı Hedef sürücü:
Kaynak Sürücü : Kopyalanacak olan dosyanın bulunduğu sürücüdür.
Program_adi : Kopyalanacak olan dosyanın adı ve uzantısı.
Hedef Sürücü : Programı kopyalayacağımız sürücüdür.
Aşağıdaki örnekleri inceleyerek COPY komutunu daha iyi anlayabilirsiniz;
COPY c:\scandisk.log c:\yedek
C sürücüsü içindeki scandisk.log dosyasını C sürücüsü içindeki yedek klasörüne kopyalar.
COPY c:\DOS\*.exe c:\windows\command
C sürücüsündeki DOS klasörü içindeki ismi ne olursa olsun, uzantısı EXE olan dosyaları C sürücüsü içindeki Windows klasörü içindeki Command klasörü içine kopyalar.
NOT : Aynı sürücü içinde kopyalama yapılacağı zaman sürücü belirtmeye gerek yoktur. Yani yukarıdaki komut aşağıdaki şekilde de doğrudur.
COPY DOS\*.exe Windows\command
Dosyalar kopyalanırken adları değiştirilebilir. Aşağıdaki örneği inceleyin.
COPY scandisk.log yedek\scan.txt
Bu komutla aktif dizindeki scandisk.log dosyası aynı dizin içindeki yedek klasörüne scan.txt olarak kopyalandı.

TYPE

ASCII kodunda yazılmış dosyaların içeriğini görüntüler. Makine dilindeki dosyaların da içeriğini görüntüler, ancak anlamsız karakterler görüntülenir. Kullanımı;
TYPE Dosya_adi.Uzantısı
Örnek;
TYPE c:\autoexec.bat

CLS

Ekranı temizler ve promptu ilk satıra getirir. Kullanımı; CLS

DATE

Sistem tarihini görüntüler. Komutu çalıştırınca aşağıdaki gibi bir görüntü oluşur;

DATE C:\>date
Geçerli tarih Per 18/10/2001
Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):

Eğer geçerli tarihi değiştirmek istiyorsak yeni tarihi belirtilen formatta girer ve ENTER tuşuna basarız. Geçerli tarihi aynen kalacaksa hiçbir şey yazmadan ENTER tuşuna basarız.

TIME

Sistem saatini görüntüler. Komutun kullanımı aynen DATE gibidir. TIME

MD

İçi boş yeni bir dizin oluşturur. Komuttan sonra Dizin_adini veririz. MD Dizin_Adi

RD

İçi boş dizinleri siler. Eğer dizinin içi boş değilse, hata verir ve işlem gerçekleşmez. RD Dizin_adi

CD

Dizinler arasında gezinmek için kullanılır. Bir dizinden başka bir dizine geçmek için bu komut kullanılır. CD den sonra girmek istediğimiz Dizin_adi ni yazarız.

CD Dizin_adi Aktif dizinden bir üst dizine çıkmak içinse CD.. komutu kullanılır. Hangi dizinde olursanız olun, ana dizine ( yani C:\ ) gitmek için CD\ komutu kulanılmalı.

VER

Kullanılan DOS versiyonunu görüntüler. Kullanımı; VER

Dış Komutlar

LABEL

Harddisk veya Disketlerin isimlerini değiştirir.
Kullanımı ;
LABEL yeni_isim
Sadece LABEL yazıp ENTER tuşuna basarsanız, geçerli isim silinir ve yeni bir isim verilmez.

VOL

Harddisk veya Disketlerin isimlerini gösterir.
Kullanımı ; VOL

TREE

Bir harddiskte veya diskete yer alan tüm dizinleri alt dizinleri ile gösterir.

TREE
Dizin listeleri hızlı bir şekilde gider. Bunları sayfa sayfa görüntülemek için | MORE parametresi kullanılmalı. Aynen DIR komutundaki gibi listeyi sayfa sayfa gösterir.

ATTRIB

Dosyaların özelliklerini değiştirir. Dosyaların bir takım özellikleri vardır. Bu özellikleri düzenlemek için ATTRIB komutu kullanılır. DOS ‘ta dosyaların özellikleri aşağıdaki gibidir. Önce bunların ne olduğuna bir bakalım.
Arşiv niteliği (a): Bu nitelik XCOPY ve DISKCOPY gibi komutlar kullanılırken işlemden geçen dosyaların belirlenmesinde kullanılır.
Gizli Dosya (h): Dosyalara gizlilik özelliği kazandırır. Gizli dosyalar DIR komutu ile listelenmezler. Ayrıca gizli dosyalar, gizlilik özelliği ortadan kaldırılmadan silinemezler. Dosyaları gizleyerek bir bakıma onları başkasının kullanmasını önleriz.
Sadece Okunabilir Dosya (r) :Bir dosyaya sadece okunabilirlik özelliği verildiğinde, o dosya sadece okunabilir. Bir veri dosyası ise içine her hangi bir bilgi eklemesi yapılamaz. Ayrıca sadece okunabilir dosyalar silinemezler. Silmek için bu özelliği kaldırmak gerekir.
Sistem Dosyası (s): Dosyalara Sistem Dosyası özelliği verir veya kaldırır. IO.SYS ve MSDOS.SYS sistem dosyalarıdır.
ATTRIB komutunun kullanımına gelince, sadece mevcut dosyaların özelliklerini görmek istiyorsak komut satırına sadece ATTRIB yazmamız ve ENTER ‘a basmamız yeterlidir.
ATTRIB
Dosyalara yukarıda belirttiğimiz özellikleri vermek veya var olan özellikleri geri almak istiyorsak, komutun kullanımı biraz daha farklıdır. Dikkat ettiyseniz dosyaların özelliklerini açıklarken parantez içine harfler yazdık. Bu harfler o dosyaya özellik verirken kullanılacaktır. Bir dosyaya bir özellik verirken, ilgili özelliği temsil eden harfin yanına + yazılır. Örneğin bir dosyaya gizlilik özelliği vermek için, +H yazılmalı. Var olan özelliği kaldırmak içinse – işareti yazılmalı. Aşağıdaki örnekleri inceleyerek bu meseleyi daha iyi anlayabilirsiniz.
Örnek 1 ; Autoexec.bat dosyasına gizlilik özelliği verelim. Bunun için aşağıdaki komut kullanılmalı.
ATTRIB +H Autoexec.bat
Örnek 2 ; Autoexec.bat dosyasına sistem ve arşiv özelliklerini verelim. Bunun yanında da bir önceki örnekte verdiğimiz gizlilik özelliğini kaldıralım. Bunu için aşağıdaki komut yazılmalı.
ATTRIB +S +A -H Autoexec.bat
ATTRIB komutu ile DOS ‘un joker karakterleri kullanılabilir. C: ‘nin içindeki DOS dizini içindeki tüm dosyalara arşiv özelliği vermek için aşağıdaki komut kullanılmalı.
ATTRIB +A C:\DOS\*.*

MEM

MEM komutu bilgisayarın bellek yani RAM yapısıyla ilgili bilgi verir. XMS (Extended Bellek) ve EMS (Expanded Bellek) gibi değişik yapılar vardır. Bunlar hakkında bilgi almak için MEM komutu kullanılır. Bellek durumunu görmek için komut satırına MEM yazıp ENTER’a basmanız yeterlidir

XCOPY

XCOPY komutu COPY komutunun geliştirilmiş bir şeklidir. COPY tarafından yapılamayan bazı kopyalama işlemleri XCOPY tarafından yapılabilir. XCOPY komutunun COPY komutuna göre avantajları şöyle sıralanabilir.

• Birden fazla dosyanın kopyalanmasında COPY bu dosyaları tek tek kopyalarken, XCOPY komutu belleğin yettiği kadar dosyayı aynı anda kopyalar. Bu yüzden daha hızlıdır.
• COPY komutu ile bir grup dosyayı kopyalarken, kopyalanacak dosyaların diskete sığmaması durumunda işlem yarıda kesilir ve hiçbir dosya kopyalanmaz. Bu problem XCOPY tarafından çözülmüş durumdadır.
• XCOPY komutu bir dizini tüm alt dizinleri ile beraber kopyalayabilirken COPY komutu sadece dosyaları kopyalar. XCOPY de bu alt dizinler otomatik olarak oluşturulur.

XCOPY komutunun kullanımı aşağıdaki gibidir.

XCOPY kaynak sürücü:program_adi.uzanti hedef sürücü
Örnek; DOS dizini içindeki tüm dosyaları A: ya kopyalayalım.
C:\>XCOPY \DOS\*.* A: /m
Disket dolduğu zaman bir mesaj verir. Biz disketi değiştirip aynı komutu bir daha çalıştırırız ve kopyalama işlemine kaldığı yerden devam eder. /m parametresi kopyalanan dosyaların arşiv özelliğini otomatik olarak iptal eder. Kopyaladığımız dosyaları disket almadığı zaman, aynı XCOPY komutunu bir daha kullandığımızda, XCOPY kopyalama işlemine, arşiv özelliği iptal edilmemiş ilk dosyadan itibaren başlar. Buradan da XCOPY kullanılacaksa, o dosyaların arşiv özellikleri verilmelidir. Aksi takdirde kopyalama işlemi gerçekleşmez.

DISKCOPY

DISKCOPY, mevcut bir disketin tıpkısının aynısını J), yani bir kopyasını oluşturur. Dikkat edilmesi gereken nokta, disketlerin kapasitelerinin aynı olmasıdır. Tek disket sürücünüz varsa kopyalama işlemi, önce disket içindeki dosyaların bir yedek belleğe alınması ve ikinci disketin sürücüye takılması ile birlikte bu yedek belleğe alınan dosyaların diskete yazılması şeklinde gerçekleşir. Komutun kullanımı aşağıdaki şekildedir.

C:\>DISKCOPY A: A:

SYS

Bir bilgisayarcının bilmesi gereken en temel komuttur. Bilgisayarın açılması ve komutların yorumlanması ile ilgili dosyaların (sistem dosyaları) bir sürücüden başka bir sürücüye aktarılmasını sağlar. Bilindiği gibi sistem dosyaları olmadan bilgisayar açılmaz. SYS ‘nin kullanımı aşağıdaki gibidir.

C:\>SYS Kaynak_sürücü Hedef_sürücü
Örneğin diketteki sistem dosyalarını sabit diske aktarmak için,
C:\>SYS A: C:
Ya da sabit diskteki sistem dosyalarını diskete aktarmak için, yani sistem disketi oluşturmak için aşağıdaki komut kullanılmalı;
C:\>SYS C: A:

DELTREE

Dizin ve alt dizinleri siler. Silmek istediğimiz dizini, tüm alt dizin ve içindeki dosyaları ile siler. DELTREE ile dosyalar silinemez. RD komutundan farkı ise, içi dolu yada boş olsun, dizini komple siler, RD ise sadece içi boş dizinleri siliyordu. DELTREE komutunu kullanırken dikkatli olmanız gerektiğini belitmeden geçemeyeceğim. Kullanımı; C:\>DELTREE Dizin_adi C:\>DELTREE YEDEK gibi

FORMAT

Disket veya harddisklerin biçimlendirilmesinde kullanılır. FROMAT komutu ilgili sürücü içindeki tüm verileri siler. Yani ilk günkü kadar boş ve temiz bir sürücünüz olur. /q parametresi ile hızlı formatlama yapılır. /s ile disk formatlanır veardından sistem dosyaları disk veya diskete aktarılır. Sistem disketi oluşturmak için iyi bir yoldur. Aman bu komutu kullanırken, çok dikkatli davranın. Sizin ve bilgisayarınızın iyiliği için.

C:\>FORMAT Sürücü_adı /parametre
C:\>C:\>FORMAT A: /q gibi